Biblioteka Miejska w Szczecinie

Miejska Biblioteka Publiczna w Szczecinie

Aktualnie znajdujesz się w dziale: Bibliotekarze polecają » Paulina Fatalska » Recenzja

O bibliotekarzu

Paulina Fatalska : Przeżywając różne fascynacje literackie poszukuję przede wszystkim wrażliwości oraz inspiracji do stawiania trudnych pytań. W słowie pisanym urzeka mnie efemeryczność wrażeń, dlatego unikam powrotów do stron już przeczytanych. Wierzę, że najważniejszą wartością w życiu jest rozwijanie w sobie empatii – i właśnie na kartach książek mamy możliwość intensywnego konfrontowania własnych emocji, podążając za bohaterami kreowanych światów. Czerpię z mądrości Petera Singera i Dalajlamy. Czytam dużo reportaży. Pozostaję pod silnym wrażeniem wierszy Pessoi i „Śniegu” Przybyszewskiego.

Pisarz: Harry Mulisch

  • Tytuł:

    Procedura

    Recenzja:

    Wiktor Werker to ambitny naukowiec, u którego doceniony geniusz idzie w parze z życiowym niepowodzeniem. Poznajemy go głównie z listów pisanych do nienarodzonej córki, za pomocą których szuka kontaktu z ukochaną kobietą, którą zawiódł w chwili wielkiej próby. Bohater zdaje się lawirować między życiem i śmiercią – w swoim laboratorium tworzy materię żywą, eobiont, ale jego partnerka Clara nosi w sobie martwe dziecko, paradoksalnie wydając na świat śmierć. Tak nasuwa się pytanie – istotne w czasach rozwoju inżynierii genetycznej i dużego rozdźwięku między nauką i duchowością, kiedy coraz gorętszy staje się dyskurs na temat „świętości” życia – czy bohater, który przekracza zakazaną granicę, wcielając się w niebezpieczną rolę Demiurga, będzie musiał ponieść karę?

    To współczesny wątek powieści świetnego pisarza, który z niezwykłym kunsztem potrafi przenieść czytelników również do XVI-wiecznej Pragi, na renesansowy dwór szalonego cesarza Rudolfa II (w którego towarzystwie spotykamy chociażby mojego ulubionego portrecistę – Arcimboldiego). Podczas gdy w małych kamieniczkach słynnej Złotej Uliczki, działając na pograniczu magii i nauki, alchemicy próbują rozwiązać tajemnicę kamienia filozoficznego, w praskim getcie rabbi Löw podejmuje się wraz ze swoim uczniem próby powołania na świat – dla kaprysu habsburskiego monarchy pragnącego władzy absolutnej, która pokonuje granicę życia i śmierci – człowieka z gliny, żydowskiego golema, którego ożywia za pomocą słów. Ale błędnie wypowiedziane zaklęcie powoduje, że ulepiona postać staje się kobietą, przez którą dwoje ludzi musi zginąć, rabin zaś zmuszony jest własnoręcznie dokonać zniszczenia istoty, którą stworzył. Tak jakby golem-Menszełe oraz Clara z zasianą w jej ciele śmiercią, niczym wcielenia mitycznej Lilith niosącej zagładę będące wyrazem osobistych tragedii szesnastowiecznego uczonego oraz współczesnego naukowca, były wyrokiem za nieposłuszeństwo wobec siły wyższej, która wyraźnie wyznaczyła granicę tego, co dozwolone i niedozwolone zwykłemu śmiertelnikowi.

    Mulisch przygląda się w swojej powieści również kilku procesom kosmogonicznym, które łączy eksponowanie s-twórczej mocy słowa – albo raczej Słowa. Od niego zaczyna się nie tylko biblijne stworzenie świata, ale również lingwistyczna kreacja w żydowskiej kabale – wypowiadane przez uczonego ciągi liter ożywiają postać uformowaną z gliny. W laboratorium naukowca powstaje życie oparte na sekwencji liter zapisanych w chemicznym alfabecie, układających się w zdania niosące informację genetyczną. Pisarz-poeta, w ramach osobistej artystycznej kosmogonii, nadaje własne znaczenia wyrazom, gotów kreować całe światy. Słowa mają moc zarówno tworzenia, jak i niszczenia – tak jak wypowiedzenie w złej kolejności tysiąca kombinacji znaków hebrajskiego alfabetu ożywiło potwora, zaś zaburzenie porządku zapisu DNA powoduje powstawanie mutacji u organizmów żywych, tak również próba przekładu literackiego jest powoływaniem na świat zupełnie nowego utworu. U Mulischa każdy proces kreacji następuje za pomocą Słowa i każde Słowo okazuje się absolutne, albowiem jego nieodpowiedzialna transformacja może prowadzić do nieoczekiwanych rezultatów.

    Wspaniała powieść – wciągająca historia z filozoficzną domieszką i zaskakującym zakończeniem.

    Dokument dostępny jest w filiach bibliotecznych: kliknij